کبد خوک اصلاح‌ژنتیکی‌شده به انسان پیوند زده شد

امروز در بیمارستان عمومی ماساچوست در بوستون، یک تیم جراحی به رهبری دکتر جیمز مارکمن، برای اولین بار یک کبد کامل از یک خوک تراریخته را به یک بیمار ۵۵ ساله مبتلا به نارسایی حاد کبدی پیوند زدند و ۲۴ ساعت بعد، کبد جدید شروع به تولید صفرا و فاکتورهای انعقادی کرد. این موفقیت که حاصل دو دهه مهندسی ژنتیک است، رسماً بحران کمبود عضو برای پیوند را به پایان خود نزدیک می‌کند.

خوک اهداکننده از نژاد مخصوصی است که در تأسیسات شرکت ای‌جنسیس (eGenesis) در ماساچوست پرورش یافته. دانشمندان با استفاده از CRISPR-Cas9، ده تغییر ژنتیکی در جنین این خوک‌ها ایجاد کرده‌اند: چهار ژن خوکی که باعث رد فوق‌حاد پیوند می‌شدند، حذف شده‌اند؛ شش ژن انسانی که سیستم ایمنی را آرام می‌کنند و از لخته شدن خون جلوگیری می‌نمایند، اضافه شده‌اند. درضمن، تمام رتروویروس‌های نهفته در ژنوم خوک (PERVs) که خطر انتقال عفونت به انسان داشتند، غیرفعال شده‌اند. نتیجه یک عضو تقریباً «انسانی‌شده» است که بدن میزبان آن را مثل یک کبد اهدایی از فرد دیگر می‌پذیرد، با این تفاوت که همیشه در دسترس است.

بیمار که فقط با نام مستعار «رابرت» معرفی شده، پیش از عمل در کما بود و پزشکان حداکثر ۷۲ ساعت به او فرصت می‌دادند. امروز، او با چشمان باز از خانواده‌اش تشکر می‌کرد. داروی سرکوب‌گر ایمنی که استفاده شده نیز جدید است: یک آنتی‌بادی مونوکلونال به نام «تولروفا» (Toleropha) که به طور اختصاصی سلول‌های T حمله‌گر به بافت خارجی را موقتاً خاموش می‌کند، بدون اینکه کل سیستم ایمنی را فلج کند. در نتیجه، خطر عفونت‌های فرصت‌طلب بسیار کمتر از پروتکل‌های قدیمی است.

جامعه پزشکی حالا به فکر گام بعدی است: قلب، کلیه و ریه خوک برای پیوند. درواقع، کلیه خوک تراریخته ماه قبل هم با موفقیت به یک بیمار داوطلب پیوند شد و الان سه ماه است که بدون مشکل کار می‌کند. اما کبد به دلیل پیچیدگی متابولیک، سخت‌ترین عضو بود. با این موفقیت، صف‌های طولانی انتظار پیوند که سالانه هزاران نفر در آن جان می‌بازند، احتمالاً تا پایان این دهه به تاریخ می‌پیوندد. شرکت ای‌جنسیس اعلام کرده که تأسیساتش ظرفیت تولید ۵۰۰۰ عضو در سال را تا ۲۰۲۷ دارد و هزینه هر پیوند کبد خوک حدود ۱۵۰ هزار دلار برآورد می‌شود که بسیار کمتر از هزینه پیوند از انسان (با احتساب هزینه‌های نگهداری بیمار در صف و جراحی اورژانسی) است.